به گزارش پایگاه خبری تحلیلی گیل رسا ، تا همین چند سال پیش، مسجد به عنوان پایگاه اصلی دینداری و نقطه پیوند مؤمنین، تنها میزبان مراسم ختم، هفتم و چهلم اموات بود. طنین تلاوت قرآن، قرائت ادعیه، خطابه مبلغان دینی درباره عبرت از مرگ و پرهیز از دنیاطلبی، روح حاکم بر این مجالس را شکل میداد. سادگی، معنویت و همنوایی با اهلبیت (ع) ویژگی بارز این جلسات بود.
اما امروزه روندی نگرانکننده در حال شکلگیری است. خانوادههای پرشماری با عبور از سنت مسجدمحوری، مجالس سوگواری خود را به تالارهای پذیرایی و سالنهای همایش که غالباً کاربری جشن و عروسی دارند، منتقل میکنند. در این فضاها: جایگاه منبر و مواعظ اخلاقی کمرنگ یا به کلی حذف شده است.
نوای سنتی قرآن و مرثیهسرایی دینی، جای خود را به گروههای موسیقی با سازهای غربی، نی و دفنوازی و همخوانی تصنیفهای احساسی داده است.
هزینههای گزاف، تجملگرایی و رقابت در پذیراییهای لوکس، مفهوم سادهزیستی و «طلب آمرزش» را تحتالشعاع قرار داده است.
این تحول مکانی، در واقع تغییر در روح و معنای سوگواری است؛ رویدادی که باید تذکر و هشداری برای انسان نسبت به گذرای جهان باشد، در حال تبدیل شدن به یک «رویداد تشریفاتی و پرهزینه» است.
چالشهای نوظهور در پاسداشت حریم عفاف؛ نفوذ فرهنگ بیقاعده به اعلامیههای فوت
ابعاد این دگرگونی فرهنگی به سالنهای ترحیم محدود نمانده و در سالهای اخیر به عرصه عمومی نیز کشیده شده است. در گذشتهای نهچندان دور، شأن و حرمت بانوان در فرهنگ جامعه به گونهای بود که حتی نام بردن صریح یا انتشار تصویر بانوی درگذشته در انظار عموم با وسواس و رعایت کامل حیا همراه بود. اگر تصویری چاپ میشد، با حجاب کامل، وقار و متانت همراه بود.
اما اکنون در برخی شهرها و مناطق، شاهد نصب بنرها، پوسترها و انتشار اعلامیههای ترحیمی هستیم که در آنها تصاویر متوفیان با پوششهای نامتعارف، آرایشهای غلیظ و بدون رعایت حدود اولیه حجاب به نمایش گذاشته میشود. این پدیده:
۱٫عادیسازی بدپوششی در فضای عمومی:نصب بنرهای بزرگ در میادین و معابر اصلی، حریم حیا را در جامعه میشکند.
۲٫ کاهش حساسیت خانوادهها نسبت به حریم خصوصی:تصویری که پیشتر خصوصی تلقی میشد، امروزه بهراحتی دستمایه طراحیهای تبلیغاتی میشود.
غفلت برخی مراکز چاپی از ضوابط ابلاغی: نبود نظارت دقیق بر صنف چاپ و تبلیغات باعث شده که هر نوع طرح و تصویری بدون رعایت ضوابط قانونی و اخلاقی تولید و توزیع شود.
مطالبه از مسئولان؛ ضرورت اقدام منسجم فرهنگی و نظارتی
تغییر تدریجی ارزشهای مذهبی و ورود الگوهای غیردینی به مناسک زیستی مردم، پیامد غفلت از مدیریت فرهنگی و نبود راهبری مؤثر است. کارشناسان امور فرهنگی و اجتماعی تأکید دارند که این روند نیازمند ورود جدی دستگاههای متولی است:
۱٫ ساماندهی صنف چاپخانهها و طراحان تبلیغاتی:اتحادیههای صنفی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید با تدوین دستورالعملهای شفاف و اعمال نظارت جدی، مانع از چاپ و تکثیر تصاویر منافی عفت در اعلامیهها و بنرهای محیطی شوند.
۲٫ احیای کارکرد اجتماعی و جذابیت مساجد:مدیریت امور مساجد و سازمانهای تبلیغاتی با تسهیل شرایط پذیرش مجالس، کاهش هزینههای اداری، ارتقای امکانات رفاهی و بهکارگیری خطبا و قاریان متناسب با ذائقه مخاطب امروز، مانع از ریزش خانوادهها به سمت تالارها شوند.
۳٫ آگاهیبخشی و تبیین: رسانهها، ائمه جمعه و تریبونهای دینی باید بدون موضعگیری تند و با زبان منطق، فلسفه آرامشبخش مراسم سنتی، پیامدهای معنوی حیا و خطرات نفوذ مصرفگرایی به حریم مرگ و زندگی را بازگو کنند.
پایان سخن:
فرهنگ ایرانی با معنویت، حیا و پاسداشت حرمتها پیوندی دیرینه دارد. پاسداری از این میراث اخلاقی تنها وظیفه یک قشر خاص نیست؛ بلکه مسئولیت مشترک دستگاههای اجرایی، نخبگان فرهنگی و تکتک خانوادههاست تا اجازه ندهند نمادهای هویت دینی و اخلاقی زیر چرخهای موج نوظهور تجمل و اباحهگری آسیب ببیند.
ثبت دیدگاه